San Pedro: Usa Ka Biblical Theology (Part 1)

Kini ang unod sa usa sa weekly issues sa Catholic Faith Defenders (CFD) Tagbilaran. 

Image Source

Preliminaries

 Biblical theology – “mahiusahong pagsabot sa mga kamatuorang nasuwat sa Bibliya alang sa atong kaluwasan sa kondisyon niini isip pinasa pinaagi sa tradisyon sa Simbahan.” [1]

 Typology—pagtuon sa pagtuman sa Bag-ong Tugon sa mga landong sa Daan (CCC 128-130).

o Biblical ang typology. Si Adan (Rom 5:14 cf. 1 Cor 15:45-47), ang bitin (Jn 3:14) ug si Melchizedek (Heb 6:20-7:28) mga “typos” o hulagway ni Cristo. Landong ang exodus (1 Cor 10:1-5) ug ang lunop (1 Ped 3:21) sa bunyag. Ang manna landong sa Eukaristiya (Jn 6:48-51). Si Sarah ug si Hagar hulagway sa daan ug bag-ong kasabutan (Gal 4:22-26, 30-31). Makita ni sa mga parallel. Landong ang milagrosong pagpanganak ni Sarah (Gen. 18), Rebekah (Gen. 25:21), ug Raquel (Gen. 30:1; 25), kang Maria (Mt. 1:23-25).

o 2 ka klase: (1) extra-biblical typology – theologian maoy nakakita sa mga parallel; (2) inter-biblical typology – author sa Bibliya mismo ang mipresentar sa koneksyon. [2]

 Recapitulation—paghiusa ni Jesus sa strands sa kasaysayan diha sa Iyang kaugalingon (CCC 518).

o E.g.: Sa Iyang bunyag, nahiusa ang (1) creation [spirit of God hovering over waters] (Gen 1:1-2); (2) ang tuli sa Daang Tugon [Rom 2:29], ug ang (3) paglatas sa Jordan (Jos 1:2,12).

Sa Ebanghelyo ni San Mateo (sibo ang typology kay intensyon sa author ang polemics sa mga Judeo)

 Sumala ni San Mateo, Davidic nga Hari si Jesus. [1]

o Giunhan niya nga Cristo si Jesus (Mt 1:1) kay ang hari sa laray ni David “dinihugan” man o masiah (Heb.) o christos (Gk.) (1 Sam. 24:6; 2 Sam. 1:14). Sa unang 2 ka kapitulo, ika-5 si Jesus gitawag ug Cristo ug gikonekta ni (Mt. 1:1, 16, 17, 18, 2:4).

o Si Jesus ang “anak ni David” (Mt 1:1, 9:27; 12:23; etc.). Titulo nis hari sa laray ni David nga mupadayon sa iyang paghari (2 Sam. 7:10-16; cf. Ps. 89:1-4, 19-37, 132:11-12).

o Sa genealogy, gilitok ang titulo ni David, “ang hari” (Mt 1:6), sama sa “ang Cristo” (Mt 1:16). Gisentro ang 2nd set sa genealogy (3 ka 14 ka gen) sa mga hari, David to exile, ug ang 3rd, mga hari, Babylonian exile to Cristo, aron mapakitang way bugto ang Davidic rule, busa masundan ni Jesus. 14 tanan kung iadd ang ngan ni David (d=4; v=6). Ang pagbalik 3x, pagpahimug-at (Rev 4:8). Gipihumag-atan nga Davidic ang gi-genealogyhan.

o Gipahimug-atang anak ni David si Jose (Mt 1:20), legal nga amahan ni Jesus (kay siyay ningalan cf. Mt 1:25) aron mapakita nga legal nga manununod si Jesus ni David.

 Davidic pud ang pud ang Gingharian ni Jesus, sama nga siya usa ka Davidic nga hari.

o Ang Simbahan, ang nasod diin nahiusa ang ang Judeo ug Gentile (1 Ped. 2:9-10; Rom. 10:16-21), busa kini na karon ang Gingharian sa Israel/sa langit (Mt 8:11-12; 21:43).

o Adunay 12 ka pangulo (Mt 19:27-28; Lk 22:28-30 cf. 1 Kg 4:7).

o Naghalad sa todah/eucharist/thanksgiving (1 Chron 16; Mt 26:26-28). [4]

o Gatukod ang anak ni David, si Solomon, ug templo ibabaw sa bato (Mishnah, Yoma 5:2), ug si Jesus, ang bag-ong Solomon (12:42 cf. Mt 7:24), gatukod sa bag-ong templo, ang Simbahan, (1 Cor 3:16-17; 2 Cor 6:16; etc) ibabaw sa bato (Mt 16:18).

o Adunay prime minister nga gisangonan sa yawe sa gingharian (Mt 16:19-20 cf. Is 22).

 Prime Minister o “over the house” (Heb. al bayith) si Pedro sa Bag-ong David. [5]

o Mahimong lig-on/di matandog nga butang: gilansang (Is 22:13), bato (Mt 16:18).

o Purification kang Shebna (Is 22:14-18); sa Caesarea (Mt 16:13) nga gidedicate kang Pan.

o Nahitabo sa hapit na maguba ang templo sa Jerusalem (Is 36:3 cf. 2 Hari 18:8; Mt 24:2).

o Adunay ubang higayon nga mikutlo si Jesus kang Isaias, e.g. Is 61:1-2; 58:6 (Lk 4:16-21).

o Lenggwahe: Gihatagag yawe sa gingharian; tugot-dili/abli-sira (Mt 16:18-19; Is 22:22). [6]

o Unod: Pagpasa ug awtoridad nga gisimbolohan sa pagpasa ug yawe (Is 22:22; Mt 16:19).

o Davidic theme: “gingharian ni David” (Is 22:22); napakita na ang ka-Davidic sa Mateo.

o Ang balay gipaalsa sa PM (Is 22:24); Pedro (Mt 16:18): Balay: Simbahan (1 Tim 3:15).

 Si Cephas (Bag-ong Shebna) ang puli ni/tinuod nga Caiaphas (Bag-ong Eliakim) [7]

o Question: Identity ni Jesus isip Anak sa Dios (Mt 26:63; 16:13-18).

o “Nagaingon ka” bisag opposite nis intensyon ni Caiaphas. Ang tinuod nga ka-ingnan niini, ug posibleng anaas hunahuna ni Jesus, si Ceohas nga naa ras unaahan (Mt 26:57-64).

o “Ug ako nagaingon kanimo” (Mt 16:18) / “apan ako nagaingon kanimo” (Mt 26:64).

o Linguistic: lahilahi ra sila nga form sa mao ra nga ngan (e.g. Mark, McCoy, Makmak).

 Para ni Mateo, si Jesus ang Bag-ong Jonas. [8]

o Gitawag ni Jesus ang iyang Paschal mystery nga “timaan ni Jonas” (Mt 16:4).

o Misyon: pagtawag bisan sa mga Gentil sa conversion (Mt 28:18-20; Jon 1:1; 3:1-2).

o Andam mamatay para maluwas iyang mga kauban (Mt 20:28; Jon 1:12).

o Gilubong: sa tiyan sa isda (Jon 2:1); sa lubnganan (Mt 27:60).

 Espirituhanong Anak sa Bag-ong Jonas si Pedro, busa sumusunod siya sa tahas ni Jesus.

o Sa John, ang amahan ni Pedro ginganlag Juan, dili Jonas (Jn 1:42).

o “Bar-Jonah” = Anak ni Jonah (Jesus) => spiritual lineage gikan ni Jesus (Mt 16:18 cf. v 4).

 Gituman ni Jesus ang Daniel.

o Gitagna ang pag-abot sa gingharian sa Dios (Dan 2:44). Gituman ni ni Jesus (Mt 10:5-7).

o “Ang Anak sa Tawo” ang tag-iya anang ginghariana (Dn 7:13-14) – si Jesus (Mt 11:18-19).

 Si Pedro ang Makaylapong Bato ni Daniel

o Aron paglikay sa identification ni Pedro isip bato, isupak sa pipila ka Protestante ang kalahian sa “petros” ug “petra” kay gamay kuno nang una, ug dako ang ikaduha.

o Bisag tinuod na, ang bato nga gituman ni Jesus diha kang Pedro, gamay apan midugmok sa paganong Roma ug midako ug mikaylap sa tibuok kalibutan (Dan 2:35). Wa kalikay.

Isunod puhon ang sunod nga parts.

Footnotes 

[1] Akong hubad gikan sa Scott Hahn, Covenant and Communion: The Biblical Theology of Benedict XVI (Grand Rapids, Brazos Press, 2009), chapter 5.

[2] Edward Sri, Queen Mother: A Biblical Theology of Mary’s Queenship (Steubenville: Emmaus Road Publishing, 2005), 1.2.3: “Both…have value, but extra-biblical typology remains a step removed from the Scriptures…”

[3] Alang sa dugang detalye, tan-awa ang ibid, 3.1.1. Wa pa maapil ang ebidensya beyond sa ch 2.

[4] Timothy Gray, “From Jewish Passover to Christian Eucharist: The Todah Sacrifice as Backdrop for the Last Supper,” Scott Hahn & Regis Flaherty (eds.), Catholic for a Reason III (Steubenville, Emmaus Road Publishing, 2004)